Giai đoạn cuối trước thu hoạch: Trái hoàn thiện và chuyển màu

1. Đặc điểm của giai đoạn cuối trước thu hoạch

Sau khi hoàn thành giai đoạn phát triển nhân và tích lũy chất khô, trái cà phê bước vào khoảng 10 tuần cuối trước khi thu hoạch. Thời gian của giai đoạn này có thể thay đổi đôi chút tùy theo giống cà phê, điều kiện thời tiết và kỹ thuật chăm sóc của từng vùng trồng.

Đây là giai đoạn trái gần như đã hoàn thiện toàn bộ quá trình sinh trưởng. Kích thước trái đạt mức tối đa, khối lượng tươi và khối lượng chất khô tiếp tục được hoàn thiện, đồng thời vỏ trái bắt đầu chuyển màu từ xanh sang vàng hoặc đỏ tùy giống, báo hiệu cây chuẩn bị bước vào giai đoạn chín sinh lý và thu hoạch.

2. Ý nghĩa của giai đoạn hoàn thiện trái

Giai đoạn cuối trước thu hoạch là thời điểm quyết định để hoàn thiện chất lượng nhân cà phê. Trong thời gian này, cây tiếp tục vận chuyển các sản phẩm quang hợp từ lá vào hạt, giúp nhân chắc hơn, tăng tỷ lệ chất khô và hoàn thiện các đặc tính về hình dạng, khối lượng cũng như chất lượng thương phẩm.

Hiệu quả chăm sóc ở giai đoạn này có ảnh hưởng trực tiếp đến trọng lượng hạt, tỷ lệ nhân chắc, khả năng bảo quản sau thu hoạch và chất lượng chế biến. Vì vậy, mặc dù trái đã gần chín, người trồng vẫn cần duy trì chương trình chăm sóc hợp lý nhằm đảm bảo cây tiếp tục nuôi trái đến khi thu hoạch.

3. Bón phân trong giai đoạn cuối

Đến giai đoạn này, chương trình bón phân qua gốc cơ bản đã hoàn thành. Nhu cầu bổ sung dinh dưỡng chủ yếu được thực hiện thông qua các giải pháp phun qua lá nhằm hỗ trợ quá trình hoàn thiện nhân và nâng cao chất lượng hạt.

Các sản phẩm được ưu tiên sử dụng là những loại có hàm lượng kali và lân cao. Kali giúp tăng khả năng vận chuyển carbohydrate vào nhân, thúc đẩy quá trình chắc hạt và hỗ trợ trái lên màu đồng đều. Trong khi đó, lân góp phần duy trì bộ lá xanh khỏe, đảm bảo cây tiếp tục quang hợp hiệu quả cho đến sát thời điểm thu hoạch. Việc bổ sung dinh dưỡng hợp lý trong giai đoạn này không chỉ giúp tăng chất lượng hạt mà còn góp phần nâng cao khả năng bảo quản sau thu hoạch.

2. Các giải pháp phun qua lá ở giai đoạn chín sắp thu hoạch

2.1. MKP

Một trong những giải pháp được sử dụng phổ biến ở giai đoạn cuối là MKP (Mono Potassium Phosphate) với thành phần gồm 34% kali (K₂O) và 52% lân (P₂O₅).

Sự kết hợp giữa kali và lân mang lại nhiều lợi ích cho quá trình hoàn thiện trái. Kali thúc đẩy vận chuyển và tích lũy carbohydrate vào nhân, hỗ trợ trái lên màu đồng đều và góp phần hạn chế sinh trưởng dinh dưỡng ở ngọn để cây tập trung nuôi trái. Trong khi đó, lân giúp duy trì bộ lá xanh dày, tăng hiệu quả quang hợp và hỗ trợ quá trình hình thành nhân chắc.

MKP thường được sử dụng khoảng 1–2 lần, bắt đầu trước thu hoạch khoảng 10 tuần, với khoảng cách giữa các lần phun từ 2–3 tuần, tùy theo tình trạng sinh trưởng của cây và điều kiện thời tiết.

2.2. Kali Magie Sunfat trong giai đoạn chín

Bên cạnh MKP, Kali Magie Sunfat vẫn tiếp tục được sử dụng trong giai đoạn trái chắc và bắt đầu chín.

Ở thời điểm này, nhu cầu kali của cây tăng cao hơn để hoàn thiện quá trình tích lũy chất khô và nâng cao chất lượng nhân. Vì vậy, liều lượng được tăng lên khoảng 1 kg cho mỗi phuy nước 200 lít, cao hơn so với mức 500 g/phuy được sử dụng ở giai đoạn phát triển nhân trước đó.

Ngoài việc bổ sung kali, sản phẩm còn cung cấp magie giúp duy trì hoạt động quang hợp và lưu huỳnh dạng sunfat hỗ trợ tổng hợp protein cũng như góp phần hình thành hương vị đặc trưng của hạt cà phê.

2.3. K47

Trong những tuần cuối trước thu hoạch, người trồng có thể bổ sung thêm K47, sản phẩm có hàm lượng kali lên đến 47%.

K47 được sử dụng nhằm tăng cường lượng kali cung cấp cho cây trong giai đoạn hoàn thiện cuối cùng của nhân hạt. Hàm lượng kali cao giúp thúc đẩy quá trình chắc nhân, nâng cao chất lượng hạt, cải thiện khả năng bảo quản sau thu hoạch và hỗ trợ trái chín đồng đều hơn.

Liều lượng khuyến nghị khoảng 500 g cho mỗi phuy nước 200 lít, sử dụng vào vài tuần cuối trước khi thu hoạch.

2.4. Trình tự phun gợi ý trong giai đoạn chín

Để tối ưu hiệu quả chăm sóc ở giai đoạn cuối vụ, người trồng có thể xây dựng chương trình phun qua lá theo trình tự luân phiên các sản phẩm.

Thông thường, có thể bắt đầu với MKP trong 1–2 lần phun nhằm bổ sung lân và kali, hỗ trợ quá trình tích lũy chất khô và hoàn thiện nhân. Sau đó tiếp tục sử dụng Kali Magie Sunfat từ 1–2 lần để tăng cường kali, magie và lưu huỳnh, giúp nâng cao chất lượng hạt và duy trì hoạt động quang hợp của bộ lá. Cuối cùng, K47 được sử dụng ở lần phun cuối trước thu hoạch nhằm bổ sung lượng kali cao, góp phần giúp nhân chắc hơn và trái chín đồng đều.

Tổng số lần phun trong giai đoạn này thường khoảng 3–4 lần, tùy theo tình trạng sinh trưởng của cây, diễn biến thời tiết và thời điểm thu hoạch của từng vùng. Việc lựa chọn đúng sản phẩm và thực hiện đúng thời điểm sẽ giúp cây hoàn thiện quá trình nuôi trái, nâng cao chất lượng nhân, tăng giá trị thương phẩm và tối ưu hiệu quả kinh tế cho người trồng cà phê.